Chính phủ đã ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP ngày 25/3/2026 về bảo hiểm hưu trí bổ sung, gồm 45 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 10/5/2026. Nghị định thay thế Nghị định số 88/2016/NĐ-CP ngày 1/7/2016 về chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện, tạo hành lang pháp lý mới nhằm phát triển hệ thống bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.
Quy định toàn diện về bảo hiểm hưu trí bổ sung
Nghị định 85/2026/NĐ-CP quy định các nội dung liên quan đến việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung; thiết lập, quản lý và đầu tư quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung; hoạt động của doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan trong quá trình triển khai.
Đáng chú ý, Nghị định không điều chỉnh các nội dung thuộc phạm vi của bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện theo Luật Bảo hiểm xã hội; hoạt động cung cấp sản phẩm bảo hiểm hưu trí của doanh nghiệp bảo hiểm theo Luật Kinh doanh bảo hiểm; cũng như hoạt động quản lý quỹ đầu tư chứng khoán của các công ty quản lý quỹ theo quy định của pháp luật về chứng khoán.
Tham gia trên cơ sở tự nguyện
Theo quy định mới, đối tượng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung gồm người sử dụng lao động và người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội. Việc tham gia được thực hiện hoàn toàn trên cơ sở tự nguyện thông qua người sử dụng lao động và do các doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí triển khai.
Nghị định đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc bảo đảm quyền tự nguyện của người lao động. Theo đó, việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung không được xem là điều kiện để tuyển dụng, ký kết hoặc gia hạn hợp đồng lao động. Người sử dụng lao động cũng không được phân biệt đối xử, cản trở quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động vì lý do tham gia hoặc không tham gia chương trình.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp không được gắn việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung với các chính sách khen thưởng, đánh giá thi đua hoặc các chế độ phúc lợi dành cho người lao động.
Mức đóng do các bên thỏa thuận
Nghị định quy định mức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung do người sử dụng lao động và người lao động tự thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện.
Căn cứ nhu cầu quản lý lao động và khả năng tài chính, người sử dụng lao động có trách nhiệm xây dựng văn bản thỏa thuận với người lao động về việc tham gia chương trình, đồng thời thực hiện việc đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung theo nội dung đã thống nhất.
Trong văn bản thỏa thuận phải quy định cụ thể điều kiện để người lao động được hưởng phần đóng góp của người sử dụng lao động cũng như kết quả đầu tư từ khoản đóng góp đó. Trường hợp doanh nghiệp đặt ra điều kiện về thời gian làm việc tối thiểu thì thời gian này không được vượt quá 5 năm.
Mở rộng các trường hợp được hưởng quyền lợi
Ngoài việc đáp ứng các điều kiện theo thỏa thuận với người sử dụng lao động, người lao động vẫn được hưởng quyền lợi từ quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung trong một số trường hợp đặc biệt.
Cụ thể, quyền lợi được bảo đảm khi người lao động bị tử vong; mắc bệnh hiểm nghèo như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng hoặc AIDS; bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Đối với người lao động là công dân nước ngoài, quyền lợi cũng được giải quyết khi không tiếp tục cư trú tại Việt Nam hoặc giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.
Hoàn thiện chính sách an sinh dài hạn
Việc ban hành Nghị định 85/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về bảo hiểm hưu trí bổ sung, tạo thêm kênh tích lũy tài chính cho người lao động bên cạnh chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đồng thời, các quy định mới cũng tăng cường bảo vệ quyền lựa chọn của người lao động, bảo đảm tính minh bạch, công bằng và tự nguyện trong quá trình tham gia, hướng tới xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng và bền vững./.
Cao Thế Hữu
